Kiedy Polska zamarzała – zimowe rekordy, które wstrząsnęły krajem
W historii pomiarów meteorologicznych zdarzały się zimy tak surowe, że dziś brzmią jak opowieści z innej epoki. Jedną z najbardziej ekstremalnych była zima 1928/1929, gdy termometry w Żywcu spadły poniżej minus 40 stopni Celsjusza, a w wielu miejscach notowano jeszcze niższe, nieoficjalne odczyty. W tym sezonie ogromna pokrywa śnieżna w górach przekroczyła 2,5 metra, co paraliżowało komunikację i doprowadziło do licznych przerw w dostawach, od kolei po energię elektryczną.
Kolejnym brutalnym okresem była zima 1939/1940, gdy w Siedlcach zanotowano rekordowe minus 41 stopni, a mróz utrzymywał się przez wiele tygodni, powodując zaspy i ogromne problemy ze sprzętem, transportem i ogrzewaniem w całym kraju.
Podobny chłód przyniosła zima 1962/1963. Jej charakterystyczną cechą były długie okresy mrozów, co wiązało się z poważnymi utrudnieniami w codziennym życiu. W wielu regionach temperatury spadały poniżej minus 30 stopni, a śnieg zalegał na wielu drogach przez tygodnie.
Jednak najbardziej pamiętana przez wiele pokoleń Polaków pozostaje zima 1978/1979, często nazywana „zimą stulecia”. Nie tylko przyniosła ona intensywne mrozy, ale przede wszystkim ogromne ilości śniegu. W Suwałkach, Warszawie, Łodzi i wielu innych miastach grubość pokrywy śnieżnej sięgała ponad pół metra, co na nizinach było wydarzeniem bez precedensu. Zaspy sięgały wysokości domów, a transport, zarówno miejski, jak i międzymiastowy, niemal zamarł. Na stacjach PKS i PKP przypominano z megafonów o tym, żeby kobiety nosiły kilka par rajstop jako zabezpieczenie przed odmrożeniem (wtedy kobiety nosiły głównie spódnice). Nawoływano też żeby nie dotykać metalowych poręczy i klamek wejściowych gołą skórą, gdyż grozi to przywarciem dłoni do klamki, a podczas próby oderwania zerwaniem naskórka.
Ostatnio w historii meteorologii, zima 2005/2006 również zapisała się jako bardzo sroga, z temperaturami miejscami poniżej minus 35 stopni i znacznymi wyzwaniami dla systemów grzewczych, transportu i służb ratunkowych.
Z artykułu poniżej dowiesz się jak ludzie radzili sobie podczas zimy stulecia 1978/1979. Zebraliśmy wspomnienia.
Nie tylko Polska – mróz i śnieg na świecie
Choć w Polsce tak ekstremalnych sezonów nie było od wielu lat, to zima nadal potrafi siać spustoszenie na półkuli północnej. W Stany Zjednoczone i Kanadzie w styczniu 2025 roku doszło do intensywnego wypływu arktycznego powietrza, które przyniosło temperatury nawet do minus 36 stopni w Saskatchewan i znaczące straty ekonomiczne oraz ofiary śmiertelne z powodu mrozu. W Skandynawii również notowano surowe warunki – np. w Szwecji temperatura spadła do około minus 43,6 stopni, co było najniższą wartością od wielu lat w tym regionie.
Te globalne przykłady pokazują, że ekstremalne zimy to nie tylko historia, ale realne zjawiska, które wciąż mogą pojawiać się w nowych odsłonach.
